ನಾಲ್ಕು ಗೋಡೆಗಳೊಳಗಿನ ಜಗಳಕ್ಕೆ ಎಸ್‌ಸಿ/ಎಸ್‌ಟಿ ಕಾಯ್ದೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ: ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ಆದೇಶ

ನವದೆಹಲಿ, ಆ.23: ನಾಲ್ಕು ಗೋಡೆಗಳೊಳಗಿನ ಖಾಸಗಿ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜಗಳದ ವೇಳೆ ಜಾತಿ ನಿಂದನೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪವಿದ್ದರೂ, ಆ ಘಟನೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಎಸ್‌ಸಿ/ಎಸ್‌ಟಿ (ದೌರ್ಜನ್ಯ ತಡೆ) ಕಾಯ್ದೆಯ ಸಂಬಂಧಿತ ಸೆಕ್ಷನ್‌ಗಳಡಿ ಅಪರಾಧವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ಆದೇಶ ನೀಡಿದೆ. ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ವಿಕ್ರಮ್ ನಾಥ್ ಮತ್ತು ಸಂದೀಪ್ ಮೆಹ್ತಾ ಅವರ ಪೀಠವು, ಜಾತಿ ನಿಂದನೆಯ ಆರೋಪವು ‘public view’ ಅಂದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ವೀಕ್ಷಣೆ ಅಥವಾ ಕೇಳುಸುವಂತಹ ಒಳಪಟ್ಟ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರುವುದು ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ಈ ತೀರ್ಪಿನ ಮೂಲಕ ಮುಚ್ಚಿದ ಕೊಠಡಿ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲದ ಖಾಸಗಿ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಗೆ ಕೇವಲ ಜಾತಿ ನಿಂದನೆಯ ಆರೋಪವಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಎಸ್‌ಸಿ/ಎಸ್‌ಟಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್‌ 3(1)(r) ಮತ್ತು 3(1)(s)ಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ಶಾಲೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರಕರಣ ರದ್ದು

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮುಂದೆ ಬಂದ ಪ್ರಕರಣವು ಶಾಲೆಯೊಂದರ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರ ವಿರುದ್ಧ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿತ್ತು. 2020ರ ಜನವರಿ 24ರಂದು ತನ್ನ ಮಗ ಇತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಜಗಳದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ದೂರುದಾರರು ಶಾಲೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ತೆರಳಿದ್ದರು. ಈ ವೇಳೆ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು ಮತ್ತು ಶಾಲೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ತಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸಿ ಜಾತಿ ನಿಂದನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅವರು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದರು.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸರು ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆಯ ವಿವಿಧ ಸೆಕ್ಷನ್‌ಗಳ ಜತೆಗೆ ಎಸ್‌ಸಿ/ಎಸ್‌ಟಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್‌ 3(1)(r) ಮತ್ತು 3(1)(s) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದರು. ಪ್ರಕರಣವು ಮುಂದುವರಿದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮೊರೆ ಹೋಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಅವರು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.

ಮುಚ್ಚಿದ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆ

ಪ್ರಕರಣದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ಜಾತಿ ನಿಂದನೆ ನಡೆದಿದೆ ಎನ್ನಲಾದ ಸ್ಥಳವು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಮುಚ್ಚಿದ ಕೊಠಡಿಯಾಗಿದ್ದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಗಮನಿಸಿತು. ಆ ಕೊಠಡಿಗೆ ಕಿಟಕಿಗಳೂ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೀಲನಾ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿತ್ತು.

ಅಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಕರಣದ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಹೇಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಆರೋಪಿತ ಜಾತಿ ನಿಂದನೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಅವರು ನೇರವಾಗಿ ಕೇಳಿದ್ದಾರೆ ಅಥವಾ ಘಟನೆ ನಡೆದ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಜರಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುವ ಅಂಶಗಳು ಕಂಡುಬರಲಿಲ್ಲ. ಶಾಲೆಯ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರು ಅಥವಾ ಇತರ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಇದ್ದರು ಎಂಬುದಷ್ಟೇ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅವರು ಆರೋಪಿತ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನೋಡಿರಬೇಕು ಅಥವಾ ಕೇಳಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಅಂಶ ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪರಿಗಣಿಸಿತು.

‘ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ವೀಕ್ಷಣೆ’ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ

ಎಸ್‌ಸಿ/ಎಸ್‌ಟಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್‌ 3(1)(r) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಅಥವಾ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅವಮಾನಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಬೆದರಿಸುವುದು ಅಪರಾಧವಾಗಬೇಕಾದರೆ, ಅದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ವೀಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರಬೇಕು.

ಅದೇ ರೀತಿ ಸೆಕ್ಷನ್‌ 3(1)(s) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಜಾತಿ ಹೆಸರಿನಿಂದ ನಿಂದಿಸುವ ಕೃತ್ಯವೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ವೀಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರಬೇಕೆಂಬ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಷರತ್ತು ಇದೆ.

ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಕಾರ, ‘public view’ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಾಗ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ನೋಡಲು ಅಥವಾ ಕೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ಕೇವಲ ಘಟನೆ ಶಾಲೆಯಂತಹ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅದು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ‘public view’ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಈ ಆದೇಶದಲ್ಲಿ ‘public place’ ಮತ್ತು ‘place within public view’ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೂ ಮಹತ್ವ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಸ್ಥಳ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಅಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಘಟನೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಕಾಣುವ ಅಥವಾ ಕೇಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಅದು ‘public view’ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರಬಹುದು.

ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಖಾಸಗಿ ಮನೆಯ ಕೊಠಡಿ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲದ ಮುಚ್ಚಿದ ಕೊಠಡಿಯೊಳಗೆ ನಡೆದ ಘಟನೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಕಾನೂನಿನ ಈ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಂಶ ಪೂರೈಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದೇ ಕಾನೂನು ತತ್ವವನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿಯೂ ಅನ್ವಯಿಸಿದೆ.

ಎಸ್‌ಸಿ/ಎಸ್‌ಟಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಆದೇಶವು ಎಸ್‌ಸಿ/ಎಸ್‌ಟಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದಲ್ಲ. ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಅಪರಾಧ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅಂಶಗಳು ಪ್ರಕರಣದ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಒತ್ತಿಹೇಳಿದೆ.

ಅಂದರೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಕಾಣುವ, ಕೇಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ನಿಂದನೆ ನಡೆದಿದ್ದರೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ವೀಕ್ಷಣೆ ಅಥವಾ ಹಾಜರಾತಿಯ ಯಾವುದೇ ಅಂಶವಿಲ್ಲದ ಮುಚ್ಚಿದ ಕೊಠಡಿಯೊಳಗಿನ ಘಟನೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಧಾರವಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಸೆಕ್ಷನ್‌ 3(1)(r) ಮತ್ತು 3(1)(s) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕರಣ ಮುಂದುವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಈ ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.

ಆರೋಪಿತ ಹಲ್ಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣ ಮುಂದುವರಿಯಲಿದೆ

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಶಾಲೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರ ವಿರುದ್ಧ ಎಸ್‌ಸಿ/ಎಸ್‌ಟಿ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದ್ದ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿದರೂ, ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಇತರ ಆರೋಪಗಳ ಕುರಿತು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅಂದರೆ, ಜಾತಿ ನಿಂದನೆಯ ಆರೋಪಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ‘public view’ ಅಂಶ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಎಸ್‌ಸಿ/ಎಸ್‌ಟಿ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಪ್ರಕರಣ ರದ್ದಾದರೂ, ಇತರ ಅಪರಾಧಗಳ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಖಾಸಗಿ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜಾತಿ ನಿಂದನೆಯ ಆರೋಪವೂ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಎಸ್‌ಸಿ/ಎಸ್‌ಟಿ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಅಪರಾಧವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಘಟನೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ವೀಕ್ಷಣೆ ಅಥವಾ ಕೇಳಿಸುವ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತೇ ಎಂಬುದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಅಂಶ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಈ ಮಹತ್ವದ ಆದೇಶ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.