ದಶಕಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಅನುಭವ, ಆಡಳಿತದ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ಬೆಳೆದ ನಾಯಕನಿಗೆ ಪ್ರಧಾನಿ ಸ್ಥಾನದ ಆಕಾಂಕ್ಷೆ ಸಹಜ – ಗಾಂಧಿ-ನೆಹರು ಕುಟುಂಬದ ಹೊರಗಿನವರು ಪ್ರಧಾನಿ ಕನಸು ಕಾಣಬಾರದೇ? ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ
ನವದೆಹಲಿ, ನ.10: ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಹೊಸ ಚರ್ಚೆಗೆ ಮಾಜಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕ ದಿವಂಗತ ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರ ಪ್ರಧಾನಿ ಹುದ್ದೆಯ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕಿ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಕಥನದಲ್ಲಿ 2010ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿರುವುದು ಇದೀಗ ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಗ್ರಾಸವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರ ಪುತ್ರಿ ಶರ್ಮಿಷ್ಠಾ ಮುಖರ್ಜಿ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದು, ‘ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗುವ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆ ಹೊಂದುವುದು ಅಪರಾಧವೇ?’ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರಿಗೆ ನೇರ ತಿರುಗೇಟು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹೊಸ ಆತ್ಮಕಥನ ‘Belonging: A Journey of Love’ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಹಿಂದಿನ ರಾಜಕೀಯ ಒಡನಾಟ ಹಾಗೂ 2010ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಹತ್ವದ ಮಾತುಕತೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಂದಿನ ಯುಪಿಎ ಸರ್ಕಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರು ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವ ಪಿ. ಚಿದಂಬರಂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗಂಭೀರ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಂಭಾಷಣೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರು ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಬೇಕಾದ ಸಮಯ ಬಂದಿದೆ ಎಂಬರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಅವರು ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ಹೊಂದಿದ್ದ ಪ್ರಧಾನಿ ಹುದ್ದೆಯ ಆಸೆಯ ಸೂಚನೆ ಎಂದು ತಾವು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಗಿ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
2010ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಮಾತುಕತೆಯ ವೇಳೆ ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರು ಪ್ರಧಾನಿ ಹುದ್ದೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದು ತಮಗೆ ಅಚ್ಚರಿ ಮೂಡಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾತಿನ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದ್ದೆ. ಇದರಿಂದ ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರಿಗೆ ನಿರಾಶೆಯಾಗಿರಬಹುದಾದರೂ, ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ತಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸೋನಿಯಾ ಸ್ಮರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ವಿಚಾರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರ ಪುತ್ರಿ ಶರ್ಮಿಷ್ಠಾ ಮುಖರ್ಜಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ ಎಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಪರವಾಗಿ ಸುದೀರ್ಘ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
‘ಅಚ್ಚರಿಪಡುವಂಥದ್ದೇನಿದೆ? ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆ ಹೊಂದುವುದು ಅಪರಾಧವೇ?’
ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಅವರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಪ್ರಧಾನಿ ಹುದ್ದೆಯ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಹಿಂದೆ ದಶಕಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಅನುಭವ, ಆಡಳಿತದ ಪರಿಣತಿ, ಅಪಾರ ಪರಿಶ್ರಮ ಹಾಗೂ ಅಸಾಧಾರಣ ಬೌದ್ಧಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇತ್ತು. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಅರ್ಹತೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ದೇಶದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ರಾಜಕೀಯ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಬಯಸುವುದರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೇನಿದೆ ಎಂದು ಶರ್ಮಿಷ್ಠಾ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ತಮ್ಮ ತಂದೆಯನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ನೇರವಾಗಿಯೇ ಪ್ರಧಾನಿ ಆಗುವ ಆಸೆ ಇದೆಯೇ ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದರು. ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಯಾವುದೇ ರಾಜಕಾರಣಿಗೂ ಪ್ರಧಾನಿ ಆಗುವ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆ ಇರುವುದು ಸಹಜ ಎಂಬರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅವರು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಶರ್ಮಿಷ್ಠಾ ತಮ್ಮ ಪೋಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಕುಟುಂಬದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದಲ್ಲ, ಸ್ವಂತ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ಬೆಳೆದ ನಾಯಕ!
ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿರುವ ಶರ್ಮಿಷ್ಠಾ, ತಮ್ಮ ತಂದೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಬಂದವರು. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಾಧಿಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ಥಾನಮಾನವೂ ಸ್ವಂತ ಪ್ರತಿಭೆ, ಅರ್ಹತೆ, ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ರಾಜಕೀಯ ಅನುಭವದ ಫಲವೇ ಹೊರತು ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ರಾಜಕೀಯ ಕುಟುಂಬದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಅಥವಾ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯದ ಅಧಿಕಾರದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಯಾರೂ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಧಾನಿ ಹುದ್ದೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟು ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದಲೇ ಅವರು ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೇರಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಅರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಅನುಭವ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಪ್ರಧಾನಿ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಬಯಸುವುದರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೇನಿದೆ? ಗಾಂಧಿ-ನೆಹರು ಕುಟುಂಬದ ಹೊರಗಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಪ್ರಧಾನಿ ಆಗುವ ಕನಸು ಕಾಣುವುದೇ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರಿಗೆ ಅಚ್ಚರಿ ಮೂಡಿಸಿತೇ? ಅಲ್ಲದೆ, ಅಂತಹ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ಅವರ ಮುಂದೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಧೈರ್ಯ ತೋರಿದ್ದೇ ಅವರಿಗೆ ಆಘಾತಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತೇ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನೂ ಶರ್ಮಿಷ್ಠಾ ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ತಂದೆಗೆ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ವಿರುದ್ಧ ಯಾವುದೇ ಅಸಮಾಧಾನವಿರಲಿಲ್ಲ!
ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರು ಆ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಅಸಮಾಧಾನ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವುದಕ್ಕೂ ಶರ್ಮಿಷ್ಠಾ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ತಂದೆಯ ದಿನಚರಿಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿರುವ ವಿಚಾರಗಳು ಹಾಗೂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ, ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರು ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಅಥವಾ ಬೇರಾರ ಮೇಲೂ ಈ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ದ್ವೇಷ ಅಥವಾ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ತಮ್ಮ ತಂದೆ ಅತ್ಯಂತ ವಾಸ್ತವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಹೊಂದಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಶಾಲ ಮನೋಭಾವ ಅವರಲ್ಲಿತ್ತು. ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾನವ ಸಹಜವಾದ ಆತಂಕಗಳನ್ನೂ ಅವರು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಎಂದು ಶರ್ಮಿಷ್ಠಾ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ ರಾಜಕೀಯ ಬದುಕಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಆಯಾಮ
ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಿ ಮತ್ತು ಅನುಭವೀ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ, ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಹಾಗೂ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳು, ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಗಳು, ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಅನುಭವ ಹೊಂದಿದ್ದರು.
1984ರಲ್ಲಿ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಅವರನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಹಿರಿಯತನಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಮನ್ನಣೆ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಸಮಾಧಾನದಿಂದ ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ತೊರೆದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪಕ್ಷವನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರು. ಬಳಿಕ 1989ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಮರಳಿದ್ದರು. ನಂತರ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡು ಯುಪಿಎ ಸರ್ಕಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಿ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರು.
2012ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನೇತೃತ್ವದ ಯುಪಿಎ ಮೈತ್ರಿಕೂಟವು ಅವರನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು. ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದ ಅವರು 2012ರಿಂದ 2017ರವರೆಗೆ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 2020ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು.
ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಆತ್ಮಕಥನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾಗಿರುವ ಈ ಘಟನೆ ಇದೀಗ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಆಂತರಿಕ ರಾಜಕೀಯ, ನಾಯಕತ್ವದ ಆಯ್ಕೆ, ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರಿಗೆ ಸಿಗಬೇಕಾದ ಮನ್ನಣೆ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಕುಟುಂಬಗಳ ಪ್ರಭಾವದ ಕುರಿತು ಹೊಸ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ.
ಪ್ರಧಾನಿ ಹುದ್ದೆಯ ಆಕಾಂಕ್ಷೆ ಹೊಂದುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸಮರ್ಥ ರಾಜಕಾರಣಿಯ ಸಹಜ ರಾಜಕೀಯ ಕನಸೇ ಅಥವಾ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕತ್ವದ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರಬೇಕಾದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮತ್ತೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. ದಿವಂಗತ ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಪುತ್ರಿ ಶರ್ಮಿಷ್ಠಾ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಈ ಚರ್ಚೆಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಾವು ನೀಡಿದೆ.
