ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳು: ಡಿಪಾಸಿಟ್‌ಗೆ ಮಿತಿ, ಬಾಡಿಗೆದಾರರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಕ್ಕುಗಳು

ನವದೆಹಲಿ: ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಗಳ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ತರಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟಿದೆ. ಮನೆ ಮಾಲೀಕರು ಮತ್ತು ಬಾಡಿಗೆದಾರರ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತ ಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ‘ಮಾದರಿ ಬಾಡಿಗೆ ಕಾಯ್ದೆ’ (Model Tenancy Act) ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನೂತನ ಬಾಡಿಗೆ ನಿಯಮಗಳು–2026 ಅನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ನಿಯಮಗಳು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದರೆ ಮನೆ ಮಾಲೀಕರು ಹಾಗೂ ಬಾಡಿಗೆದಾರರ ನಡುವೆ ಉಂಟಾಗುವ ಅನೇಕ ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಕಡಿವಾಣ ಬೀಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಡಿಪಾಸಿಟ್ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ನೆಮ್ಮದಿ ದೊರೆಯಲಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಹಲವೆಡೆ ಮನೆ ಮಾಲೀಕರು ಹಲವು ತಿಂಗಳ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಭಾರೀ ಮೊತ್ತದ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ ಅಥವಾ ಡಿಪಾಸಿಟ್ ಕೇಳುವ ಪದ್ಧತಿ ಇದೆ. ಇದರಿಂದ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಮನೆ ಪಡೆಯಲು ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಹಾಗೂ ಉದ್ಯೋಗದ ನಿಮಿತ್ತ ನಗರಗಳಿಗೆ ಬರುವ ಜನರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಒತ್ತಡ ಎದುರಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ.

ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಡಿಪಾಸಿಟ್‌ಗೆ ಮಿತಿ

ಹೊಸ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ ಮನೆ ಮಾಲೀಕರು ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಎಷ್ಟೇ ಬೇಕಾದರೂ ಡಿಪಾಸಿಟ್ ಪಡೆಯುವ ಅವಕಾಶ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

• ವಸತಿ ಮನೆಗಳಿಗೆ: ಗರಿಷ್ಠವಾಗಿ ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಬಾಡಿಗೆಯಷ್ಟೇ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಡಿಪಾಸಿಟ್ ಪಡೆಯಲು ಅವಕಾಶ.
• ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಳಿಗೆಗಳಿಗೆ: ಅಂಗಡಿ, ಕಚೇರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಳಕೆಯ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ಆರು ತಿಂಗಳ ಬಾಡಿಗೆಯಷ್ಟೇ ಡಿಪಾಸಿಟ್ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ನಿಯಮ ಜಾರಿಯಾದರೆ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮನೆ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆಯುವವರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯವಾಗಲಿದೆ.

ಲಿಖಿತ ಒಪ್ಪಂದ ಕಡ್ಡಾಯ

ಇನ್ನೂ ಮುಂದೆ ಬಾಯಿ ಮಾತಿನ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನು ಮಾನ್ಯತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬಾಡಿಗೆ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೂ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಲಿಖಿತ ಬಾಡಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ (ರೇಂಟಲ್ ಅಗ್ರಿಮೆಂಟ್) ಇರಬೇಕು. ಮನೆ ಮಾಲೀಕರು ಮತ್ತು ಬಾಡಿಗೆದಾರರು ಪರಸ್ಪರ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಬಳಿಕ 60 ದಿನಗಳೊಳಗೆ ಅದನ್ನು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಬಳಿ ನೋಂದಣಿ ಮಾಡಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಮುಂದೆ ಉಂಟಾಗುವ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿದೆ.

ಬಾಡಿಗೆ ಏರಿಕೆಗೆ ನಿಯಂತ್ರಣ

ಬಾಡಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಮನೆ ಮಾಲೀಕರು ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಯಾವಾಗ ಬೇಕಾದರೂ ಬಾಡಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

• ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಬಾಡಿಗೆ ಏರಿಕೆ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ಇರುತ್ತದೆ.
• ಬಾಡಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದರೆ ಕನಿಷ್ಠ 90 ದಿನಗಳ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಬಾಡಿಗೆದಾರರಿಗೆ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಬಾಡಿಗೆದಾರರ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಕ್ಷಣೆ

ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಡಿಗೆದಾರರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಸರಿಯಾದ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಬಾಡಿಗೆದಾರರನ್ನು ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜೊತೆಗೆ ಮನೆ ಮಾಲೀಕರು ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಬೇಕಾದರೆ ಕನಿಷ್ಠ 24 ಗಂಟೆಗಳ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಬೇಕು. ಇದು ಬಾಡಿಗೆದಾರರ ಖಾಸಗಿತನವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ನಿಯಮವಾಗಲಿದೆ.

ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬಾಡಿಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ

ಬಾಡಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿವಾದಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಹೊಸ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ‘ರೆಂಟ್ ಅಥಾರಿಟಿ’ ಮತ್ತು ‘ಬಾಡಿಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು’ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬಾಡಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಿ ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೂ ಅಧಿಕಾರ

ಈ ನಿಯಮಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ರೂಪಿಸಿರುವ ಮಾದರಿ ಬಾಡಿಗೆ ಕಾಯ್ದೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕೆಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.

ಒಟ್ಟಾರೆ, ಈ ಹೊಸ ಬಾಡಿಗೆ ನಿಯಮಗಳು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದರೆ ಮನೆ ಮಾಲೀಕರು ಮತ್ತು ಬಾಡಿಗೆದಾರರ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ದೇಶದ ಬಾಡಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಹೊಸ ಶಿಸ್ತು ಬರಲಿದೆ ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದೆ.